KONAĞIN ÖYKÜSÜ

KONAĞIN TARİHÇESİ

Mehmet Ali Ağa Konağı'nın öyküsü, Knidos'un çoktan tarihe malolduğu bir dönemde başlar. Hicri 1100 yılında (1694) Ali Ağaki adındaki bir kaptan, başarılarından ötürü Datça'yı da kapsayan bir dirlikle ödüllendirilir. Bugün Reşadiye adıyla anılan eski "Elaki" mahallesini kuran kişi, Tuhfezade ailesinin atası olan Ali Ağaki'dir Yöre halkının "Kocaev" diye adlandırdığı konut, 1800'lü yılların başlarında, Tuhfezade Mehmet Ali Ağa'nın babası Mehmet Halil Ağa tarafından yaptırılmıştır ve Datça'nın son ikiyüzyıllık tarihine tanıklık etmektedir.

"Kocaev", en görkemli dönemini Mehmet Ali Ağa'nın sağlığında yaşamıştır. 1890'ların ilk yarısında, Ağa, Rodos'ta belde yöneticisidir. Hukuk öğrenimi gören iki oğlu Fehmi ve Halil beyler çocuksuz ölürler. İki kızından Seza da evlenmeden ölmüştür. Münire ismindeki öteki kızı, Kırım'dan Rodos'a göçmüş hanedan ailesinden Hidayet Şahingiray'la evlenmiştir. Ne var ki onların da çocukları olmaz.

Ellili yılların başında, Önce Münire hanım, ardından da Hidayet bey hayata veda ettiklerinde Tuhfezadelerin tüm mirasıyla birlikte konak da Tereke Hakimliğince satışa çıkarılır. Kocaev bundan sonra birkaç kez el değiştirir, tütün deposu, sinema, okul, düğün salonu olarak kullanılır. 2002 yılında Pir Turistik Tesisleri A.Ş adına Mehmet Pir tarafından satın alınarak yeniden küllerinden doğar.

Mehmet Ali Ağa Konağı’nın restorasyon sürecinde, Konağın tarihçesini, yörenin tarih ve kültürünü araştırarak bize ışık tutan Yerel Tarih Grubu’na değerli katkılarından dolayı teşekkür ederiz.

MİMARİ ÖZELLİKLER

Mehmet Ali Ağa Konağı, Türkevi'nin Anadolu'da yer alan çok önemli bir örneğidir.Geniş bir arazi içinde yeralan Konak, 1000 metrekare kullanım alanı olan iki katlı bir yapı olarak tasarlanmıştır. Konağın alt katı yığma taş, üst katı ise ahşap karkas ve dolgu olup dıştan sıvalıdır.Kuzeye bakan cephesinde, yine taş kemerlerle çevrili bir revak oluşturulmuştur. Bu revak, birinci katta, bu kez ahşap direklerle çevrili olarak konağın beş odasının açıldığı bir sofaya dönüşmektedir.

Yapıldığı tarihlerde yörede camlı pencere kullanılan ilk bina olma özelliğine sahip olan Konak Anadolu'nun günümüze kalabilen eski sivil mimari örneklerinden biridir. Konak, Pir Turistik Tesisleri adına Mehmet Pir tarafından satın alındığında bir hayli harap ve yorgundu.

"En az müdahale, en iyi restorasyondur" ilkesine uygun olarak restore edilirken tarihi doku a Kocaev'in restorasyonundaki en önemli aşamalardan biri de Başoda'daki kalem işlerinin kurtarılması, canlandırılmasıydı. Çalışmalar, önce fotoğraflama ve ayrıntılı desen kopyaların çıkartılmasıyla başladı, birebir desenlerin orijinal renklerine sadık kalınarak renkli örnekleri hazırlandı.